Izan norberaren bizipenei erreparatuta, izan inguruari so, Aurora Beltranek, Izaro Andresek eta Miren Narbaizak garbi ikusten dute musika eszenan dagoen sexu eta genero diskriminazioaren handia. Datuek ere berresten dituzte arrakalak, nabarmen.
Bistan da Euskal Herriko musika eszenan ez direla soilik lauzpabost emakume, eta aski agerikoa da lehen ere bazirela lauzpabost baino gehiago. Konparazioek, ordea, bistara uzten dituzte sakoneko zenbait arrakala. Adibidez, 2022an Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egindako kontzertuei buruzko balantze kuantitatiboa egin zuen Eusko Jaurlaritzako Kulturaren Euskal Behatokiak —ordutik ez du eguneratu informazioa—, eta datu hau eman zuen: oholtzara igo ziren hamar interpretetik bi izan ziren emakumeak. Interpreteen %18,6 izan ziren, zehazki. Musika albumetako sinadurei begiratuta ere antzekoa izan zen aldea: 2022an kaleratutako diskoetan, musikarien %10,9 izan ziren emakumeak. Ezinbestean, halako leizeak aspaldi dira Euskal Herrian musikan dabiltzan emakume eta genero disidente ugariren kezka; baina, gainera, asko dira seinalatu dutenak arrakalak ez direla bestela bezala gertatzen. Zerbaitek behar du eragin pitzadura. Sexu eta genero diskriminazioa? «Batzuek ezetz diote? Ez dagoela? Grazia eta guzti egiten dit: ba, nik diot baietz». Aurora Beltran (Iruñea, 1964), musikaria; 40 urte baino gehiago daramatza oholtzan.
«Gaur egun honetaz hitz egin beharra bera bada diskriminazioa oraindik ere badagoen seinale», aitortu du Beltranek, amorrazio puntu batekin, baina batere etsipenik gabe. Musika eszenan emakumeak zenbat diren galdetuta, dudarik egin gabe dio aspaldi direla «askotxo», baina segidan aitortu du inguruak sarri ekartzen diola oso sentipen kontrajarria: «Begiratzen dituzu kartelak, aretoetakoak zein festibaletakoak, eta pentsatzen duzu: non demontre gaude?». Txanponaren bi aldeak dira horiek, nolabait: dioenez, urteak daramatzate aldarrikatzen franko direla —«eta bagarela nor»—, baina aldi berean ikusten dute hori ez dela islatzen eszenatokietan, eta behar da hori salatu.
Urruneko jaialdi masiboetara joan beharrik gabe ere, Euskal Herriko aurtengo zenbait festibal eta musika ekitaldiren egitarauetan ere ikusten dira aldeak. Esate baterako, abenduaren 28an Atarrabiako (Nafarroa) Hatortxu Rocken ariko diren hamazazpi taldeetako hamabi gizonez soilik osatuta daude. Maiatzaren hondarrean aurrenekoz antolatu zuten Elkar Mugi jaialdia, Altsasun (Nafarroa), eta jo zuten hogei taldeetatik bitan zeuden emakumeak. Bestalde, asteon iragarri dute zer taldek emanen dituzten kontzertuak Durangoko Azokako (Bizkaia) Ahotsenea gunean. Eta antolatzaileek aitortu dute gizonezko musikariak izanen direla gehiengoa, baina nabarmendu dute emakumeen presentzia handitu eginen dela, besteak beste taldeen erdiek dutelako sikiera emakume bat.
Leave a Reply